ولایت و امامت ستون جامعه آرمانی است

به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، علی سروری‌مجد، قائم‌مقام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در آیین اختتامیه پنجمین جشنواره امامت و مهدویت (نهج‌البلاغه و حکمرانی علوی) که امروز، ۱۳ بهمن‌ماه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: همه فرمایشات حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه نیست، بلکه با چینش و گزینش هوشمندانه سیدرضی این کتاب جمع‌آوری شد، به‌طوری که شارحان نهج‌البلاغه در میان اهل سنت بیشتر از شیعیان هستند؛ بنابراین شاید در منابع دیگر به مطالبی بیشتر تصریح شده باشد.

وی درباره جامعه آرمانی در کلام حضرت علی(ع) گفت: ستون جامعه آرمانی، ولایت است. اگر ولایت و امامت نباشد، جامعه آرمانی محقق نمی‌شود؛ چراکه براساس آیه ۱۲۴ سوره بقره، مقام امامت که نصب الهی است، ابتدا به حضرت ابراهیم(ع) اعطا شد. ویژگی‌های امام جامعه منحصربه‌فرد و وابسته به علم الهی است. امامت به معنای ریسمان الهی‌ بودن است و این ریسمان به‌طور دائم به الهامات و وحی الهی متصل است.

قائم‌مقام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بیان کرد: جامعه آرمانی فقط با وجود امام تحقق می‌یابد. این نصب الهی از حضرت ابراهیم(ع) شروع شد، تا حضرت محمد(ص) ادامه یافت و بعد از ایشان نیز در میان ائمه(ع) وجود داشت که امروز هم منتسب به امام زمان(عج) در میان همه ماست؛ ولی چرا با وجود تلاش‌های حضرت محمد(ص) و ائمه اطهار(ع)، جامعه آرمانی محقق نشد؟ جامعه آرمانی زمانی محقق می‌شود که علاوه بر حضور و تلاش امام، تعامل و اطاعت‌پذیری جامعه نیز نقش ایفا کند.

جامعه آرمانی همواره تحت ولایت الهی قرار دارد

وی با تأکید بر بیانات رهبر معظم انقلاب درباره حکمرانی علوی ادامه داد: مقام معظم رهبری به‌درستی تأکید کردند که امیرالمؤمنین(ع) در عرصه نبرد نظامی همواره پیروز، در ارتباط با پروردگار سرآمد و در مدیریت و تدبیر امور بی‌نظیر بود، اما آنچه مانع تحقق کامل جامعه آرمانی شد، ضعف در تعامل امت با امام بود. اندیشمندان اسلامی در طول تاریخ، جامعه آرمانی را جامعه‌ای دانسته‌اند که تحت ولایت الهی قرار دارد و در آن، زمینه رشد معنوی و مادی انسان‌ها به‌صورت مستمر فراهم است. چنین جامعه‌ای بدون وجود امام و اطاعت محض و آگاهانه امت از او، امکان تحقق ندارد.

سروری‌مجد با اشاره به تمایز مفهوم امت از مردم اضافه کرد: امت، مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته، هم‌جهت و هم‌افزا در مسیر هدفی الهی است که امام آن را دنبال می‌کند و براساس آموزه‌های قرآن و روایات تعریف می‌شود. از این‌رو، در این بحث عمداً از واژه امت استفاده شده است. براساس مطالب نهج‌البلاغه، ۱۰ ویژگی کلیدی جامعه آرمانی از منظر امیرالمؤمنین(ع) عبارت است از اقامه نماز جماعت، وحدت امت و پرهیز از افراط و تفریط، برپا داشتن قسط و عدالت اجتماعی، رحمت، محبت، مدارا، عفو و احسان در روابط اجتماعی و ارتباط معنوی مستمر با خداوند.

وی تأکید کرد: همچنین می‌توان به مشارکت عمومی مردم در اداره جامعه، استکبارستیزی، ظلم‌ستیزی و حمایت از مظلوم، عقلانیت و علم‌محوری با تأکید بر علم نافع، پذیرش ولایت امام، ولایت‌پذیری امت و امر به معروف و نهی از منکر به‌‌مثابه ساز و کار اصلاح اجتماعی اشاره کرد که می‌تواند مبنای گفت‌وگو، نقد و پژوهش‌های علمی قرار گیرد.

۱۰ ویژگی جامعه آرمانی

قائم‌مقام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در توضیح نخستین ویژگی جامعه آرمانی، یعنی اقامه نماز گفت: در نهج‌البلاغه و قرآن کریم، اقامه نماز، مسئولیت اجتماعی و جمعی مطرح شده است. امیرالمؤمنین(ع) در خطبه ۱۹۹ بر تعهد نسبت به برپاداشتن نماز تأکید می‌کند و قرآن نیز اقامه نماز را نخستین وظیفه حاکمان می‌داند. دومین ویژگی، یعنی وحدت امت و پرهیز از افراط و تفریط به معنای پافشاری بر اصول اساسی دین در کنار نفی غلو و انحراف، از ارکان وحدت است. حضرت علی(ع) خود بزرگترین منادی وحدت بود و ۲۵ سال برای حفظ انسجام امت اسلامی صبر کرد.

وی برپاداشتن قسط و عدالت را سومین رکن جامعه آرمانی دانست و با استناد به آیات قرآن و خطبه‌های نهج‌البلاغه بیان کرد: قسط زمانی محقق می‌شود که مردم به بلوغ اجتماعی برسند و خود در تحقق عدالت مشارکت فعال داشته باشند. رحمت، محبت، مدارا، عفو و احسان چهارمین ویژگی جامعه آرمانی است؛ به‌طوری که امیرالمؤمنین(ع) در عهدنامه مالک اشتر، حاکم اسلامی را به سرشار بودن از رحمت نسبت به مردم توصیه می‌کند.

سروری‌مجد ارتباط معنوی مستمر با پروردگار را پنجمین ویژگی در نظر گرفت و افزود: ذکر معاد، عمل برای حساب و قناعت در زندگی، از شاخصه‌های جامعه‌ای است که پیوندی عمیق با خداوند دارد. مشارکت عمومی مردم در عرصه‌های مختلف، ششمین ویژگی جامعه آرمانی است و حضور فعال مردم، ستون استوار دین و ضامن پایداری جامعه اسلامی محسوب می‌شود.

وی هفتمین ویژگی را استکبارستیزی، نفی ظلم و یاری مظلوم معرفی کرد و با اشاره به توصیه‌های امیرالمؤمنین(ع) گفت: جامعه آرمانی در برابر ظلم بی‌تفاوت نیست و در کنار مظلوم می‌ایستد. عقلانیت و علم‌محوری هشتمین ویژگی این جامعه است؛ به‌طوری که در نگاه نهج‌البلاغه، علم نافع منشأ قدرت و عزت است و جامعه ایمانی باید بر تولید علم و دانش سودمند تمرکز داشته باشد.

قائم‌مقام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی نهمین ویژگی را پذیرش ولایت امام معصوم(ع) دانست و اظهار کرد: بدون این رکن، سایر ویژگی‌ها کارکرد واقعی خود را از دست می‌دهد. امر به معروف و نهی از منکر دهمین و آخرین ویژگی جامعه آرمانی است. ترک این فریضه، زمینه‌ساز سلطه ناصالحان و بی‌اثر شدن دعاها در جامعه خواهد شد.

وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره‌های امامت و مهدویت در دانشگاه آزاد اسلامی تصریح کرد: این برنامه‌ها که به ابتکار استان اصفهان و با حمایت شهید محمدمهدی طهرانچی آغاز شد، امروز به جریان فراگیر علمی و فرهنگی در سطح دانشگاه‌ها و مدارس کشور تبدیل شده است. امیدواریم دستاوردهای علمی این همایش‌ها زمینه‌ساز پژوهش‌های عمیق‌تر در حوزه نهج‌البلاغه، امامت و مهدویت شده و مورد استفاده استادان و دانشجویان قرار گیرد.