تبیین عناصر هویتی؛ راهکار تقویت خودباوری در جوانان
مشاور رئیس دانشگاه کاشان گفت: برای تقویت خودباوری در جوانان باید عناصر شاخص هویتی فردی و اجتماعی تبیین و الگوهای کارآمد و جذاب در همه زمینهها، از جمله حکمرانی و مدیریت کلان جامعه به آنها عرضه شود.
در طول حیات ۴۷ ساله انقلاب اسلامی ایران، همواره فعالیتهای علمی علاوه بر تولید علم، موجب ایجاد اعتمادبهنفس و خودباوری در جامعه علمی و بهویژه جوانان کشور شده است. به عبارتی، پیشرفتهای چشمگیر ایران در حوزههای گوناگون علمی که اکنون قابلیت ارائه در سطح جهانی را دارند، حاصل همین تلاشها و باور به توانمندی داخلی بوده است. امروز، ۱۴ بهمنماه و چهارمین روز از هفته جوان با عنوان «جوان، دانش، خودباوری و پیشرفت» نامگذاری شده است. به همین مناسبت، خبرنگار ایکنا از اصفهان با مصطفی عباسیمقدم، مشاور رئیس دانشگاه کاشان در امور فرهنگی و اجتماعی گفتوگو کرده است که در ادامه متن آن را میخوانیم.
ایکنا ـ آیا نظام آموزشی و دانشگاهی ما توانسته است دانش را از سطح نظری به ابزاری برای حل مسائل واقعی جوانان و جامعه تبدیل کند؟
هرچند نظام آموزشی دانش زیادی به دانشآموز و دانشجو منتقل میکند و حجم و تنوع آموزشها زیاد است، اما برای تبدیل دانش به پروژه و راهحل مسائل، هم برنامه، روش و فناوری لازم است و هم تربیت نیروی انسانی کوشا و کاردان.
ما در این دو زمینه مشکل داریم و با وجود تولید و انتقال دانش، وقتی به مرحله تحقیق و توسعه میرسیم، حرکت کند است و متناسب با نیازهای روزافزون نیست. برای نمونه در نانو، تولید مقاله و دانش داریم و در دنیا دوم یا سوم هستیم، ولی نتوانستهایم این دانش را به فناوری و محصول تبدیل کنیم تا با فروش آن به درآمد خوبی برسیم.
ایکنا ـ برای کاهش فاصله میان دانش آکادمیک و نیازهای واقعی کشور چه راهکاری ارائه میدهید؟
برای کاهش این فاصله باید در دانشگاهها بیش از مباحث نظری و تئوریک، روش کار و مباحث عملی پیگیری شود. دانشجوی کشاورزی بدون ابزار و زمین کشاورزی چه سودی دارد؟ دانشجوی جامعهشناسی و علوم تربیتی هم باید علاوه بر کلاس، پیوسته در متن جامعه حضور داشته باشد و مسائل را از نزدیک تجربه کند، همچون یک پزشک و پرستار که در کنار بیمار و استاد و نه فقط در کلاس میآموزد.
ایکنا ـ به نظر شما، مهمترین موانع شکلگیری خودباوری در میان جوانان تحصیلکرده چیست؟
برای تقویت خودباوری باید هویت و عناصر شاخص هویتی فرد و جامعه تبیین و الگوهای کارآمد و جذاب در همه زمینهها نظیر اقتصاد، اخلاق، کار و تلاش، قانونگرایی، آزادمنشی و از همه مهمتر، حکمرانی و مدیریت کلان جامعه به او عرضه شود.
از موانع خودباوری میتوان به سردرگمی، بلاتکلیفی و نداشتن چشمانداز روشن و امیدبخش درباره آینده اشاره کرد. همچنین برای تحصیلکردهها، نبود شغل و جایگاه کاری مانع مهمی بهشمار میآید.
ایکنا ـ رسانهها، بهویژه رسانههای دینی و فرهنگی مانند ایکنا چه نقشی میتوانند در تقویت روحیه خودباوری جوانان ایفا کنند؟
رسانهها میتوانند معرف الگوهای مناسب خودباوری و کارآمدی، چه در سطح فرد و چه در سطح گروه، سازمان یا مؤسسه بهطور واقعی و نه بهصورت آگهی تبلیغاتی باشند؛ یعنی براساس شاخصهای بهرهوری و کارآمدی، آنها را معرفی و دستاوردهایشان را ترویج کنند.
ایکنا ـ تجربههای موفق جوانان در حوزههای دانشبنیان، فناوری و نوآوری چه پیامهایی برای سیاستگذاران دارد؟
قطعاً تجربههای زیادی از موفقیت و فتح قلههای دانش و فناوری در میان گروههای جوان و شرکتهای دانشبنیان دیده میشود که مسئولان باید از آنها حمایت کنند، اما نکته مهم تکثیر این نخبههای معدود و کمشمار است تا بتوانند گستره نیازهای وسیع جامعه را پوشش دهند.
به عبارتی، ما به شبکه وسیعی از شرکتهای دانشبنیان و جوانمحور همراه با حمایت دائم و همهجانبه از آنها به شکل مالی، لجستیک، مکان، تجهیزات و حتی امکانات ارزی نیاز داریم.
این همان روش چینیهاست که با حمایت از انبوه شرکتهای کوچک تولیدی، بهتدریج بازار تولید بسیاری از محصولات را در سطح دنیا در اختیار گرفتهاند.
ایکنا ـ چه نسبتی میان ایمان، دانش و خودباوری در تربیت جوان تراز انقلاب اسلامی وجود دارد؟
درواقع براساس کرامت ذاتی انسان، یک جوان مسلمان اگر با تکیه بر ایمان دینی به مبدأ و معاد، در راستای اهداف ایمانی خود تلاش کند، در حیات فردی به عزت نفس فردی، در عرصه جمعی به اعتمادبهنفس اجتماعی و در عرصه کشوری به اعتمادبهنفس ملی نائل میشود و نتیجه آن، همان خودباوری مورد نظر شماست.
یعنی با استحکام در طریق حق گام مینهد و از هیچ مانع و دشمنی نمیهراسد. در قرآن کریم میخوانیم: «وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا؛ و اگر انس و جن بر طریق حق پایداری کنند، حتماً آنان را از آب فراوانی سیراب خواهیم کرد.» (سوره جن، آیه ۱۶)
ایکنا ـ در پایان، چه پیامی برای جوانانی دارید که با وجود استعداد و دانش، نسبت به آینده خود و کشور دچار تردید شدهاند؟
انسان همواره با امید زنده است و بدون آن، زندگی برایش همچون مرگ خواهد بود. از سویی هر انسانی، معدن استعداد و توانمندی و دارای گوهر پرارزش عقل و فضیلت است و کمترین خودآگاهی در او مانع تردید، ناامیدی و سرخوردگی خواهد بود.
بنابراین، باید تلاش کنیم تا با تفکر، مطالعه و سیر در آفرینش، بینش خود را نسبت به ضمیر ژرف و شگرف انسانی و الهیمان افزایش دهیم، عمق ببخشیم و با افزایش دانش، قدرت بر تغییر محیط و پیرامون را در خود تقویت کنیم. چنین انسانی دیگر هرگز منفعل، متزلزل و مردد نخواهد بود.
انتهای پیام
