جامعه منتظر به قرآنفهمان و عاملان به قرآن نیاز دارد
یک پژوهشگر قرآنی با اشاره به هشدارهای روایات درباره قاریان قرآن در آخرالزمان گفت: آنچه جامعه اسلامی برای آمادگی ظهور حضرت ولی عصر(عج) بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، افزایش شمار قرآنفهمان و عاملان به قرآن است.
قرآن کریم صرفاً کتاب هدایت بهواسطه احکام نیست؛ در پرتو روایات اهل بیت(ع)، افقهای تازهای از معارف آن، از جمله حقیقت ولایت و مهدویت آشکار میشود. بسیاری از آیات قرآن در تفسیر و تأویل معصومان(ع)، با وجود مقدس حضرت ولی عصر(عج) پیوند یافتهاند و تصویری عمیقتر از فرهنگ انتظار ارائه میکنند. خبرنگار ایکنا از اصفهان در سلسلهگفتوگوهای «در پرتو آیات مهدوی» با علیاکبر توحیدیان، پژوهشگر قرآن، این آیات و روایات را از ابتدای قرآن، جزءبهجزء بررسی میکند تا نسبت قرآن با آخرین حجت الهی، روشنتر و دقیقتر تبیین شود.
ایکنا ـ با توجه به اینکه حکومت حضرت ولی عصر(عج) بر محور قرآن شکل میگیرد، منتظران برای آمادگی حضور در آن حکومت چه وظیفهای بر عهده دارند؟
منتظر واقعی، پیش از هر چیز باید خود را با قرآن هماهنگ کند؛ زیرا حکومت حضرت ولی عصر(عج)، حکومت قرآن است و یاران آن حضرت نیز باید اهل فهم و عمل به قرآن باشند.
بیشتر بخوانید:
یکی از مهمترین راههای آمادگی برای آن حکومت، این است که انسان از هماکنون با آیات قرآن، بهویژه آیاتی که با موضوع مهدویت ارتباط دارند، انس پیدا کند؛ آنها را حفظ کند، در معانی آنها تدبر کند و بکوشد مفاهیم آنها را در زندگی فردی و اجتماعی خود بهکار گیرد.
در حقیقت، این آیات فقط برای مطالعه و حفظکردن نیستند، بلکه باید به سرمایه معرفتی و عملی انسان تبدیل شوند. هرچه ارتباط انسان با قرآن عمیقتر شود، آمادگی او برای همراهی با حکومت جهانی حضرت ولی عصر(عج) نیز بیشتر خواهد شد.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که منتظر بودن فقط یک ادعا یا احساس نیست؛ بلکه مسئولیتی بزرگ است. کسی که خود را منتظر میداند، باید بداند در حکومتی که حضرت ولی عصر(عج) برپا خواهند کرد، همه امور بر براساس قرآن اداره میشود. بنابراین، کسی که امروز با قرآن بیگانه است، چگونه میتواند فردا در آن حکومت، نقشآفرین باشد؟
به همین دلیل، تأکید میکنیم که انس با قرآن، حفظ آیات، تدبر در مفاهیم، مراجعه به تفاسیر معتبر و تلاش برای فهم عمیقتر معارف الهی، از مهمترین وظایف منتظران است.
البته در کنار فهم قرآن، عمل به آن نیز اهمیت اساسی دارد. قرآنفهمی اگر به عمل منتهی نشود، انسان را به مقصد نخواهد رساند. یاران حضرت ولی عصر(عج) کسانی هستند که هم قرآن را میشناسند، هم به آن ایمان دارند و هم در زندگی خود براساس آن عمل میکنند.
بنابراین، اگر بخواهیم خود را برای حضور در حکومت جهانی حضرت آماده کنیم، باید از امروز این مسیر را آغاز کنیم؛ مسیری که با شناخت، تدبر، حفظ و عمل به قرآن شکل میگیرد و انسان را به حقیقت انتظار نزدیک میکند.
بدون تردید، هر اندازه جامعه اسلامی در مسیر فهم صحیح قرآن و عمل به آن گام بردارد، زمینه تحقق جامعهای که شایسته ظهور حضرت ولی عصر(عج) باشد نیز بیشتر فراهم خواهد شد.
ایکنا ـ در روایات، از آسیبهایی سخن گفته شده که در آخرالزمان دامنگیر جامعه قرآنی میشود. مهمترین این آسیبها چیست و چه نسبتی با ظهور حضرت ولی عصر(عج) دارد؟
یکی از ویژگیهای منتظر حقیقی، قرآنفهمی است. کسی که از قرآن بهرهای در فهم و تدبر نداشته باشد، نباید فقط به ادعای انتظار دلخوش باشد. انتظار، صرف حضور در بعضی مراسم، شنیدن مطالب یا ایجاد هیجان نیست؛ بلکه نیازمند فهم معارف قرآن و عمل به آن است.
البته حفظ قرآن از ارزشهای بزرگ اسلامی است و هیچکس نمیتواند جایگاه آن را انکار کند، اما قرآنفهمی بر حفظ قرآن اولویت دارد. حافظبودن مقدمهای ارزشمند، ولی مقصد نهایی، فهم و عمل به قرآن است. در روایات آمده که در آستانه ظهور، گروهی از حافظان قرآن محفوظات خود را از یاد میبرند و این خود یکی از نشانههای آن دوران است.
از سوی دیگر، درباره قاریان قرآن در آخرالزمان نیز هشدارهای بسیار جدی در روایات وجود دارد. پیامبر اکرم(ص) در حدیثی مفصل که خطاب به سلمان فارسی بیان فرمودهاند، ویژگیهای آن دوران را برشمردهاند. اینکه این روایت برای سلمان فارسی بیان شده، خود خالی از حکمت نیست؛ زیرا ایران و ایرانیان در جریان ظهور و زمینهسازی آن نقش مهمی دارند.
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «يَأْتِي عَلَى أُمَّتِي زَمَانٌ يَتَّخِذُونَ الْقُرْآنَ مَزَامِيرَ، وَيُوضَعُ عَلَى أَلْحَانِ الْأَغَانِي، يُقْرَأُ بِلَا خَشْيَةٍ، لَا يُؤْجِرُهُمُ اللَّهُ عَلَى قِرَاءَتِهِ، بَلْ يَلْعَنُهُمْ؛ زمانی بر امت من فرامیرسد که قرآن را همانند سرودها و آوازها میخوانند، آن را با آهنگهای غنایی تلاوت میکنند، بیآنکه خشیتی از خدا در دل داشته باشند. خداوند برای چنین قرائتی پاداشی قرار نمیدهد، بلکه آنان را مورد لعن قرار میدهد.»
سپس میفرمایند: «فَعِنْدَ ذٰلِكَ تَهْشُو النُّفُوسُ إِلَى الْأَلْحَانِ، وَتَذْهَبُ حَلَاوَةُ الْقُرْآنِ؛ در آن زمان، مردم فقط مجذوب آهنگ و صوت قرآن میشوند و شیرینی حقیقی قرآن از دلهای آنان رخت برمیبندد.»
این روایت، هشداری جدی است. بنابراین، نباید فقط به افزایش فعالیتهای ظاهری قرآنی، شمار قاریان یا حافظان قرآن دلخوش بود، بلکه آنچه جامعه اسلامی بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، افزایش شمار قرآنفهمان و عاملان به قرآن است.
از دیگر نشانههای آخرالزمان نیز آن است که قاریان قرآن نسبت به یکدیگر بدبین میشوند، یکدیگر را سرزنش میکنند و فضای اختلاف و ملامت میان آنان شکل میگیرد.
امروز بیش از هر زمان دیگری باید با توکل بر خداوند، تمسک به قرآن کریم و اهل بیت(ع) و بهویژه توسل به حضرت ولی عصر(عج)، از گرفتار شدن در فتنههای آخرالزمان مصون بمانیم؛ زیرا در آستانه ظهور نیز مدعیان دروغین مهدویت ظهور خواهند کرد و برخی افراد نیز گرفتار این ادعاهای باطل خواهند شد.
ایکنا ـ در روایات آمده است که هنگام ظهور، برخی گمان میکنند حضرت ولی عصر(عج) دین جدیدی آوردهاند. منشأ این تصور چیست؟
این تعبیر در روایات وجود دارد که وقتی مولایمان حضرت ولی عصر(عج) قیام میکنند، برخی میگویند ایشان دین جدیدی آوردهاند؛ در حالی که حقیقت دقیقاً برعکس است. ایشان هیچ دین تازهای نمیآورند، بلکه همان اسلام ناب محمدی را که پیامبر اکرم(ص) عرضه کردهاند، در جامعه پیاده میکنند.
دلیل پیدایش چنین برداشتی آن است که پیش از ظهور، تحریفها، بدعتها، برداشتهای نادرست و قرائتهای گوناگون از دین، چنان گسترش مییابد که جامعه از حقیقت اسلام فاصله میگیرد. هنگامی که امام عصر(عج) اسلام ناب را اجرا میکنند، برای کسانی که سالها با نسخه تحریفشده دین خو گرفتهاند، این حقیقت، تازه و ناآشنا جلوه میکند.
در همین زمینه، از امام باقر(ع) نقل شده است: «يَقُومُ الْقَائِمُ بِأَمْرٍ جَدِيدٍ وَكِتَابٍ جَدِيدٍ وَقَضَاءٍ جَدِيدٍ؛ قائم که قیام کند، امری نو و کتابی نو و قضاوتی نو خواهد داشت.»
مقصود از جدید بودن، این نیست که کتاب یا دین دیگری آورده میشود، بلکه به این معناست که حقیقت اسلام، پس از سالها تحریف و فاصلهگرفتن جامعه از معارف اصیل، دوباره با همان طراوت نخستین در جامعه جاری خواهد شد.
ایکنا ـ بعضی از روایات، شباهتهای متعددی میان قرآن کریم و حضرت ولی عصر(عج) بیان کردهاند. مهمترین وجوه این شباهتها چیست؟
در بعضی از آثار پژوهشی مهدویت، وجوه متعددی از شباهت میان قرآن کریم و حضرت ولی عصر(عج) گردآوری شده است که هر یک، افق تازهای برای شناخت جایگاه آن حضرت میگشاید.
نخستین وجه تشابه، «حبل الله المتین» بودن است. قرآن کریم، ریسمان استوار الهی است و در روایات، حضرت ولی عصر(عج) نیز با همین عنوان معرفی شدهاند؛ یعنی همان ریسمان محکمی که انسان باید برای نجات و هدایت به آن تمسک بجوید.
وجه دیگر آن است که خداوند قرآن را در ماه مبارک رمضان بر پیامبر اکرم(ص) نازل کرد و آن را بزرگترین نعمت الهی برای هدایت بشر قرار داد. در روایات نیز حضرت ولیعصر(عج)، بزرگترین نعمت الهی برای انسانها معرفی شدهاند.
از سوی دیگر، خداوند در قرآن کریم میفرماید: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ.» (سوره مبارکه حجر، آیه ۹) یعنی خود خداوند حافظ قرآن است. درباره حضرت ولی عصر(عج) نیز در روایات، همین سنت الهی در حفظ حجت خدا بیان شده است.
شباهت دیگر به این آیه شریفه برمیگردد: «وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ...؛ و این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر هر چیزی است.» (سوره مبارکه نحل، آیه ۸۹) قرآن، بیانکننده همه حقایق شمرده میشود. مفسر بزرگ معاصر، حضرت آیتالله جوادی آملی در تفسیر این آیه میفرمایند: «حتی خود قرآن نیز با قرآن تبیین میشود» و بر همین اساس، روش تفسیر قرآن به قرآن مشروعیت مییابد؛ همان روشی که علامه طباطبایی(ره) در المیزان پایهگذاری و تبیین کردند.
در امتداد همین معنا، حضرت ولی عصر(عج) نیز تبیینکننده حقایق عالم هستند؛ یعنی همانگونه که قرآن، تبیان همهچیز است، امام معصوم(ع) نیز مفسر حقیقی و بیانگر همه معارف الهی است.
شباهت دیگر این است که قرآن، انسان را از ظلمت به سوی نور هدایت میکند و رسالت حضرت ولی عصر(عج) نیز همین است؛ اینکه جهان را از تاریکی ظلم، جهل، نفاق و کفر به نور الهی رهنمون کنند.
خداوند در آیه ۸۲ سوره مبارکه اسراء میفرماید: «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا.» قرآن برای مؤمنان، شفا و رحمت است، اما برای ستمگران جز خسارت چیزی نمیافزاید. وجود مبارک حضرت ولی عصر(عج) نیز برای مؤمنان مایه رحمت و نجات هستند، اما ظهور ایشان برای ظالمان و مستکبران، آغاز شکست و نابودی خواهد بود.
همچنین، قرآن در قیامت شفاعت میکند و همه معصومان(ع)، بهویژه حضرت ولی عصر(عج) نیز از مقام شفاعت برخوردارند.
از سوی دیگر، قرآن، معجزه جاودان پیامبر خاتم(ص) است و حضرت ولی عصر(عج) نیز معجزه ماندگار سلسله اوصیای الهی و خاتم اوصیا بهشمار میآیند.
البته اینها فقط بخشی از وجوه شباهت میان قرآن و امام عصر(عج) است که یکی از پژوهشگران حوزه مهدویت گردآوری کرده و ما نیز به اقتضای فرصت، فقط به مهمترین آنها اشاره کردیم؛ چراکه به تعبیر معروف، «ما لا يُدرَكُ كُلُّهُ لا يُترَكُ كُلُّهُ»؛ اگر دستیابی به همه حقیقت ممکن نباشد، نباید از آنچه دستیافتنی است، چشم پوشید.
این مطالب، درواقع مقدمهای بود تا از این پس، به بررسی آیات مهدوی در جزءهای گوناگون قرآن کریم بپردازیم.
انتهای پیام
