کد خبر: ۳۹۳۲۷۶۵

تاریخ: ۱۲ آبان ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۰

آیت‌الله مظاهری:

پیامبر اکرم(ص) شخصیتی انسان‌ساز بودند

آیت‌الله العظمی مظاهری از مراجع تقلید، با بیان اینکه پیامبر(ص) نه فقط با گفتارشان، بلکه با کردار و عملشان دیگران را می‌ساختند، تصریح کرد: افضل مراتب امر‌ به‌ معروف و نهی‌ از منکر، همین است که انسان به طور عملی آن را انجام دهد.

به گزارش ایکنا از اصفهان، آیت‌الله العظمی مظاهری از مراجع تقلید در آستانه ولادت با سعادت رسول اکرم(ص) در بیاناتی به تبیین سیره ایشان پرداخته است که متن آن را در ادامه می‌خوانید:

در بحث امروزمان به تناسب مولود پربرکت پیغمبر اکرم «صلی‌الله‌علیه‌وآله» مقداری در حالات پیغمبر اکرم صحبت می‌کنم و امیدوارم رنگ اخلاقی پیدا کند و همه ما پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» را اسوه و سرمشق خود قرار دهیم.

قرآن کریم می‌فرماید: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثِيراً»[1]؛ یعنی اگر کسی می‌خواهد دست عنایت خدا روی سرش باشد، اگر کسی بهشت می‌خواهد، باید از پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» سرمشق بگیرد. آیه می‌فهماند که ما نمی‌توانیم مثل ایشان باشیم و نمی‌خواهند که باشیم، اما قرآن و اهل‌بیت «سلام‌الله‌علیهم» اصرار دارند که در گفتار،‌ کردار و رفتارمان از اهل‌بیت«سلام‌الله‌علیهم» سرمشق بگیریم. همین‌طور که امیرالمؤمنین «سلام‌الله‌علیه» به عثمان‌بن‌حنیف در وقت حکومتش که خلاف مروّتی انجام داده بود، نوشتند: مثل من نمی‌توانید باشید اما «اَعینونی بِوَرَعٍ وَ اجتِهادٍ وَ عِفَّةٍ وَ سُدادٍ»[2]. امیرالمؤمنین «سلام‌الله‌علیه» به شیعه التماس کرده است که به من کمک کنید، به هر اندازه که می‌توانید از من متابعت کنید و از من سرمشق بگیرید.

پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» در محیط آلوده‌ای به دنیا آمدند و بزرگ شدند و رشد و نمو کردند. محیط خیلی آلوده بوده است و باید بگوییم در آن محیط اصلاً فضیلت نبوده است و رذالت هرچه بخواهیم بوده است. ظلم، جنایت، آدم کشی و بیچاره کردن مستضعف و بالاخره وضع خیلی بد بوده است و خیلی ناراحت کننده بوده است. مخصوصاً از نظر فحشا و فساد اخلاقی، و در میان این درنده‌ها و در میان این اراذل و اوباش‌ به اقرار همه و حتی تاریخ‌ نویسان غیر مسلمان نظیر جرجی زیدان، پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» خودشان را حفظ کردند. بلکه تا توانستند محیط را نیز اصلاح کردند. بعد از رسالت نیز در آن 23 سال خوب توانستند جامعه را متحوّل سازند. در اثر همین تحوّل، مردم فوج فوج به اسلام گرویدند. قرآن کریم می‌فرماید: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ، إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ، وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ في‏ دينِ اللَّهِ أَفْواجاً، فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً‌»[3].

در آن زمان که مبعوث به رسالت نشده بودند نیز فضائل را تبلیغ می‌کردند و علی کل حال پیغمبر اکرم مشهور شده بود به صداقت و صفا و فضیلت و عدالت و امانت و یک انسان کامل بود.

قرآن کریم به این نکته تذکر می‌دهد: «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ‌، وَ النَّجْمِ إِذَا هَوَى، مَا ضَلَّ صَاحِبُکُمْ وَ مَا غَوَى‌«[4]؛ قسم به این کهکشان‌های متحرک که پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» در آن محیط گمراه نشد، بلکه رنگ محیط را نیز نگرفت. آیۀ شریفه این را معجزه برای ایشان گوشزد می‌کند. به عنوان مثال، اگر در یک حوض آلوده به تمام معنا و پر از میکروب که رنگ آن تغییر کرده است، یک استکان آب ریخته شود، فوراً رنگ آب حوض را به خود می‌گیرد. حال اگر آب آن استکان رنگ محیط را نگیرد، بلکه آب حوض را به رنگ خود درآورد، این معجزه و خرق عادت است. پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» این‌گونه بود. محیط آلوده نتوانست ایشان را به رنگ خود درآورد، بلکه پیغمبر اکرم توانست محیط آلوده را به رنگ خودش درآورد. این معجزه است و گفتم که همه اقرار دارند. مسلمان‌ها از شیعه و سنی، حتی غیر مسلمان‌هایی که دربارۀ اسلام کتاب نوشته‌اند اقرار دارند که پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» در میان این مردم عادی و رذل به تمام معنا، یک انسان کامل بود. از نظر عدالت، امانت‌داری، عفت، عصمت و شجاعت، در حدّ اعلا و بالاخره یک انسان کامل بود.

پیغمبر اکرم «صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم» قبل از آنکه مبعوث به رسالت شوند، غار حرا را مسکن قرار داده و در آنجا مشغول راز و نیاز با خدا بودند و سر و کار با عالم ملکوت داشتند. در آن موقع همراهی داشتند و او امیرالمؤمنین «سلام‌الله‌علیه» بود که ده دوازده سال بیشتر نداشت. امیرالمؤمنین «سلام‌الله‌علیه» می‌فرمایند: پیغمبر اکرم «صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم» به من می‌گفتند: «إِنَّكَ تَسْمَعُ مَا أَسْمَعُ وَ تَرَى مَا أَرَى‏»[5]، هرچه ببینم، می‌بینی و هرچه بشنوم، می‌شنوی. معلوم می‌شود هر دو سر و کار با عالم ملکوت داشته‌اند.

مطلبی که باید متذکر آن باشیم، اینست که پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» نه تنها با گفتارشان، بلکه با کردار و عملشان دیگران را می‌ساختند. افضل مراتب امر‌ به‌ معروف و نهی‌ از منکر، همین است که انسان به طور عملی امر به معروف و نهی‌ از منکر کند. عمل ما باید سازندگی داشته باشد و پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» جداً چنین بودند و تاریخ به این حقیقت گواهی می‌دهد.

عدی ‌بن‌حاتم، پسر حاتم طاعی و رئیس قبیله بود که فضائلی داشت، البته مسلمان نبود؛ به حسب ظاهر بت‌پرست و به حسب باطن نصرانی بود. او آمد تا ملاقاتی با پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» داشته باشد. چون آقازاده بود، پیامبر گرامی خیلی به او احترام گذاشتند و حتی عبایشان را پهن کردند و او را روی عبای خود نشاندند. وقتی نمازشان را خواندند به عدی‌بن حاتم گفتند تو مهمان من هستی، به خانۀ من بیا. عدی می‌گوید: من با پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» از مسجد بیرون آمدم و در آن هوای گرم یک پیرزن پرمدعا به عنوان مسئله پرسیدن مانع رفتن پیغمبر اکرم شد و خیلی معطل کرد و ایشان با تواضع خاصی جوابش را می‌دادند. عدی ‌بن‌حاتم می‌گوید: عقلم گفت که نمی‌شود این شخصیت یک آدم معمولی باشد و ادعای حکومت کند و حاکم ناحقی باشد. وقتی به خانه آمدیم، دیدم خانه پیامبر خیلی ساده است و حتی فرش او یک حصیر است و مرا روی حصیر نشاند و خودش روی خاک نشست. عدی می‌گوید: عقل من دلیل دوم را و معجزه دوم را آورد که این نمی‌شود معمولی باشد. ناهار ما هم یک ناهار معمولی بود و نان جو و دوغ ترش بود. بالاخره زمینه پیدا شد که عدی‌بن حاتم مسلمان شود. پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» در ضمن غذا خوردن یک جمله یا یک معجزه نیز به او گفتند. فرمودند: تو که نصرانی هستی و مالیات گرفتن برایت حرام است، پس چرا از این مستضعفین مالیات می‌گیری؟! عدی می‌گوید: نصرانی بودن مرا احدی نمی‌دانست، لذا وقتی گفتند تو که نصرانی هستی چرا حق‌الناس می‌کنی و چرا پول می‌گیری؟ عدی ‌بن‌حاتم همان جا مسلمان شد. او به راستی یک مسلمان به تمام معنا شد و خیلی شرافت داشت.

همه لازم است در رفتار و در عمل، از پیامبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» سرمشق بگیرند. دست کم در خانه‌ و بین اعضای خانواده این الگوگیری باید رعایت شود. آیه شریفه‌ای راجع به رفتار در خانه هست که می‌فرماید: «وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌«[6]؛ گذشت و ایثار و فداکاری و کوتاه آمدن، باید در خانه باشد. باز قرآن می‌فرماید کم است، «وَ تَصْفَحُوا»؛ باید مواظب باشیم قهر، داد و کینه‌توزی نباشد، باز می‌فرماید کم است «و تَغْفِرُوا»؛ یعنی اگر او بدی کرد تو خوبی کن، آنگاه «فَإِنَّ اللهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌»؛ رحمت خدا در خانه و زندگی نازل می‌شود. ما باید اینها را در خانه مراعات کنیم و عملاً بچه‌هایمان را با «تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا» بسازیم. علناً بفهمانیم که من مسلمانم و تابع پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» هستم و قرآن گفته است: اگر مثل او نمی‌شوید لاأقل سرمشق از پیغمبر اکرم «صلی‌الله‌علیه‌وآله» بگیرید.

در روایت آمده است که شخصی خدمت پیامبر گرامی «صلّی‌الله‌علیه‌ وآله‌ وسلّم» آمد و دوازده درهم به ایشان داد تا پیراهن بخرند. پیغمبر اکرم «صلّی‌الله‌علیه‌ وآله‌ وسلّم» پول را به امیرالمؤمنین «سلام‌الله‌ علیه» دادند و ایشان یک پیراهن خریدند و خدمت پیغمبر اکرم «صلّی‌الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» آوردند. پیغمبر فرمودند: اگر پیراهن دیگری بود بیشتر دوست داشتم. آیا می‌شود این را پس دهید؟ مثل اینکه آن لباس یک نحو تجملی داشته است. امیرالمؤمنین به بازار رفتند و پیراهن را با رضایت فروشنده پس دادند. بالاخره خود پیامبر یک پیراهن به چهار درهم خریدند. در بین راه نیز مرد برهنه‌ای را دیدند که لباسی برای پوشیدن نداشت، پس چهار درهم برای تهیۀ لباس او دادند. همچنین کنیزی را دیدند که پولش را گم کرده بود، چهار درهم به او دادند و بعد هم در اثر رفتن پیغمبر بر در خانۀ مالک کنیز، آن کنیز آزاد شد. پیغمبر اکرم«صلّی‌الله‌ علیه‌ و آله‌ وسلّم» خیلی خوشحال شدند و گفتند: الحمدلله چه پول بابرکتی که دو برهنه را پوشاند و بنده‏اى را هم آزاد كرد.[7]

پیغمبر اکرم«صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» 63 سال این‌گونه زندگی کردند، اما 63 سال تقدس، 63 سال فضیلت، 63 سال سرمشق برای انسانیّت. البته مثل آنها نمی‌خواهند، اما می‌خواهند که سرمشق زندگی هر مسلمانی چنین باشد.

خدا را قسم می‌دهم به آن اخلاق پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» که قرآن می‌فرماید: «وَ إِنَّکَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ‌«[8]؛ توفیق سرمشق گرفتن از اهل‌بیت«سلام‌الله‌ علیهم» و مخصوصاً از پیغمبر اکرم «صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم» را به همۀ ما عنایت بفرماید.

[1]. أحزاب‏، 21: «قطعاً براى شما در [اقتدا به‏] رسول خدا سرمشقى نيكوست: براى آن كس كه به خدا و روز بازپسين اميد دارد و خدا را فراوان ياد مى‏كند.»

[2]. نهج‌البلاغه، نامۀ ۴۵.

[3]. نصر، 3-1: «به نام خداوند رحمتگر مهربان، چون يارىِ خدا و پيروزى فرا رَسَد، و ببينى كه مردم دسته‏دسته در دين خدا درآيند، پس به ستايش پروردگارت نيايشگر باش و از او آمرزش خواه، كه وى همواره توبه‏پذير است».

[4]. نجم، 2-1: «به نام خداوند رحمتگر مهربان‏، سوگند به اختر [=قرآن‏] چون فرود مى‏آيد، [كه‏] يار شما نه گمراه شده و نه در نادانى مانده».

[5]. نهج‌البلاغه، خطبۀ 190.

[6]. تغابن‏، 14: «و اگر ببخشاييد و درگذريد و بيامرزيد، به راستى خدا آمرزنده مهربان است.»

[7]. الخصال، ج 2، ص 490.

[8]. قلم‏، 4: «و راستى كه تو را خويى والاست!»