کد خبر: ۴۱۳۰۲۰۹

تاریخ: ۰۸ فروردين ۱۴۰۲ - ۰۹:۵۵

خوان گسترده معارف قرآن/ 2

خداوند مسلمانان را الگوهای عدالت می‌خواهد

خداوند در سوره نساء خطاب به مسلمانان می‌فرماید که شما باید شاهدان، گواهان و الگوهای عدالت باشید. یعنی همان‌گونه که مردمان جوامع گوناگون هر یک به خصلتی معروف‌اند، مسلمانان نیز باید در تمام دنیا به نماد عدل و عدالت شهره باشند.

ماه مبارک رمضان در روایات، به‌عنوان بهار قرآن معرفی و ثواب قرائت یک آیه از قرآن در این ماه معادل ثواب خواندن کل قرآن بیان شده است. در واقع، تلاوت قرآن از برترین اعمالی بوده که برای این ماه سفارش شده است. همچنین نزول یک‌باره قرآن در شب قدر رخ داده که در این ماه قرار دارد. بنابراین، انس با قرآن و فهم آن، یکی از مهم‌ترین دلایل ارجمندی ماه مبارک رمضان است. در این راستا، خبرگزاری ایکنا در اصفهان برای بهره‌مندی مخاطبان از خوان گسترده معارف قرآن در ایام ماه مبارک رمضان، گفتارهایی کوتاه از امیر احمدنژاد، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان در شرح آیات قرآن منتشر می‌کند. در این شماره به مهم‌ترین نکات مندرج در سوره نساء پرداخته می‌شود.

یکی از اهداف اصلی نزول قرآن، برقراری عدالت اجتماعی و سوره نساء، شاخصی گویا در زمینه اجرای این ضرورت اجتماعی است. حاکم کردن عدالت و پر کردن شکاف‌های تبعیض در بخش‌های گوناگون جامعه همچون خانواده، ایتام، مساکین، طبقات صاحب نفوذ و...، از اساسی‌ترین اهداف دین اسلام به‌شمار می‌رود.

در این راستا، سوره نساء دو فراز زیبا، استثنایی و ناب را دربر گرفته است؛ این سوره زمانی نازل شد که جامعه اسلامی به شرایط پایداری رسیده و موقعیت پیامبر(ص) به‌عنوان حکمران و مدیر جامعه‌ تثبیت‌ شده بود. در آیات ۱۰۵ به بعد سوره نساء، ماجرای قضاوت پیامبر(ص) بین فردی یهودی و فردی مسلمان ذکر شده است. فرد مسلمانی که از خانواده‌های شاخص شهر مکه بوده و همراه پیامبر(ص) به مدینه هجرت کرده بود، علیه فردی یهودی که اتفاقا با پیامبر(ص) عناد بسیار داشت، طرح دعوا و او را به دزدی متهم کرده بود. از آنجایی‌ که فرد یهودی در محله مسلمانان زندگی می‌کرد، نتوانسته بود شاهدانی با خود به‌ همراه بیاورد، اما فرد مسلمان، تعدادی شاهد با خود همراه کرده بود. پس در ظاهر، شواهد قضایی، همه بر مبرا بودن فرد مسلمان حکایت داشت.

شاید پیامبر(ص) از مرتکب نشدن یک مسلمان به دزدی، در دل خوشحال و خدا را شاکر بود، اما آیات قرآن نازل شد و ایشان را به‌دلیل همین میزان حس خرسندی، مورد عتاب سنگین قرار داد، به استغفار دعوت کرد و از پیامبر(ص) خواست که حامی خائنان نباشد. خداوند در ادامه آیات، شهادت دروغ مسلمانان علیه فرد یهودی را برای پیامبر(ص) افشا کرد.

هر چند بعد از این ماجرا، فرد مسلمان متهم شده، به‌ همراه خانواده خود به مکه گریخت و در جنگ‌‌های بعدی، هزینه‌های زیادی به پیامبر(ص) و جامعه مسلمانان تحمیل کرد، اما قرآن با پذیرش این هزینه‌ها، به‌ دنبال اجرای اصلی مهم‌تر، به‌ نام عدالت اجتماعی است و برای اجرای این مسئله حیاتی، به پیامبر(ص) هشدار می‌دهد که حتی ظرایف قلبی او نیز نباید تحت‌الشعاع قرار گیرد.

در آیه ۱۳۵ سوره نساء نیز خداوند خطاب به مسلمانان می‌فرماید که شما باید شاهدان، گواهان و الگوهای عدالت باشید. یعنی همان‌گونه که مردمان جوامع گوناگون هر یک به خصلتی معروف‌اند، مسلمانان نیز باید در تمام دنیا به نماد عدل و عدالت شهره باشند. همان‌طور که در دنیای امروز، جوامع گوناگون به ویژگی‌هایی از جمله سخت‌کوشی، کیفیت تولیدات، نظم، خوش‌قولی و... معروف‌اند، مسلمانان نیز باید نماد عدالت در جهان باشند و هم مردمان جامعه اسلامی و هم نظام‌های دادرسی آنها، به‌گونه‌ای رفتار کنند که حق هیچ فردی با هر مرتبه اجتماعی، ضایع نشود.