کد خبر: ۴۱۵۵۴۵۹

تاریخ: ۲۵ تير ۱۴۰۲ - ۱۵:۴۴

حرکت به سمت وضع مطلوب لازمه رویکرد حکمرانی است

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: شناسایی وضع موجود و وضع مطلوب و چگونگی حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب از لوازم رویکرد حکمرانی است.

به گزارش ایکنا، به نقل از روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در نشست علمی «حکمرانی؛ چیستی، ابعاد و شاخص‌ها» که به همت معاونت پژوهش و پژوهشکده الهیات و خانواده دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، با اشاره به شاخصه‌های مهم حکمرانی مطلوب اظهار کرد: به‌صورت خلاصه، سه شاخصه ایده، سیستم و اجرا و به‌صورت مفصل‌تر، پنج شاخصه مسئله، ایده، سیستم، اجرا و بازخورد از مؤلفه‌های اصلی در چرخه حکمرانی محسوب می‌شود.

وی با تشریح چرخه حکمرانی گفت: این چرخه از مسأله‌محور بودن شروع و با ارائه راه‌حل مناسب وارد مرحله ایده‌پردازی می‌شود و سپس قسمت بستر‌سازی و عملیاتی کردن ایده یا همان مؤلفه سیستم به میدان می‌آید و پس از آن، نوبت به دریافت بازخورد و تحلیل نتایج حاصل از انجام آن ایده می‌شود.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، ورود به فعالیت‌های پژوهشی حوزه حکمرانی را یکی از فعالیت‌های دفتر تبلیغات اسلامی دانست و ادامه داد: شناسایی وضع موجود و وضع مطلوب و چگونگی حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب از لوازم رویکرد حکمرانی است.

وی بیان کرد: در حوزه‌های گوناگون حکمرانی، همچون حکمرانی سیاسی، فرهنگی، خانواده و... ابتدا چالش‌ها و نیازهای موجود در مسیر تحقق حکمرانی باید مورد بررسی قرار گیرد و سپس با توجه به منابع موجود و منابعی که می‌توان آنها را آماده و مهیا کرد، ایده‌هایی برای رفع این نیازها ارائه و تحت نظامی منسجم اجرا شود.

لک‌زایی گفت: حکمرانی فضایی است که دولت، نهادهای مردمی، بخش خصوصی و آحاد مردم در آن حضوری فعال دارند.

وی اظهار کرد: در حکمرانی شاخصه‌هایی همچون شفافیت، پاسخ‌گویی، مشارکت، مشروعیت، عدالت، کارایی و کارآمدی، بهره‌وری، اثربخشی، قانون‌گرایی و... از طریق سیستم‌های مرتبط قابل پیگیری است و البته می‌توان با توجه به نوع حکمرانی، شاخصه‌های دیگری به این مجموعه افزود یا تغییراتی در آنها لحاظ کرد.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی طراحی شاخصه‌ها و ابعاد حکمرانی را برگرفته از کتاب «فصول منتزعه» نوشته ابونصر محمد بن محمد فارابی دانست و تصریح کرد: فارابی در این کتاب راجع‌ به حکمت عملی، سیاست مدن، دانش اخلاق و تدبیر منزل صحبت کرده و همچنین به حکمت‌های نظری همچون شناخت مبدأ و ویژگی‌های آن اشاره داشته است.

وی اضافه کرد: او در رساله المله در  تعریف واژه ملت، آن را مشتمل بر دو بخش آرا و افعال دانسته است. از نظر فارابی، بخش آرا نیز خود مشتمل بر آرای نظری و آرای فکری بوده و معتقد است آرای نظری به آن دسته از اموری اطلاق می‌شود که در محدوده اختیار و توانایی انسان نیست و در دنیای امروز، جهان‌بینی نامیده می‌شود. حوزه‌هایی همچون هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و معرفت‌شناسی، زیرمجموعه آرای نظری هستند.

لک‌زایی ادامه داد: فارابی همچنین آرای فکری را آن چیزی می‌داند که انجام آن برای انسان مقدور است و بخش افعال در هر ملت را نیز شامل دو بخش فضایل خلقی و فضایل عملی برمی‌شمرد و آن دسته از افعالی را که انسان برای انجام آن از محتوای باطنی خود مدد می‌گیرد، افعال فکری می‌داند که جزو فضایل خلقی محسوب می‌شود و آن دسته از افعال انسان را که حین انجام آنها در طبیعت تصرف و مصنوعات جدیدی خلق می‌شود، فضایل عملی نامیده است.

وی بیان کرد: بدیهی است که افعال حوزه عملی، مهارت‌ها، کسب‌وکار، مشاغل و صنایع را پوشش می‌دهد و بر رفتارهایی که از انسان سر می‌زند، دلالت دارد.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: چهار مؤلفه فضایل نظری، فکری، خلقی و عملی، چرخه منسجمی تشکیل می‌دهد که وجود هر کدام بر ظهور و وجود مؤلفه‌ دیگر مؤثر است، به این صورت که شکل‌گیری بایدها و نبایدها و ارزش‌ها و ضدارزش‌ها، تحت تأثیر آرای نظری یا جهان‌بینی هر فرد است.

وی تأکید کرد: به همین ترتیب، سبک زندگی انسان نیز خود تحت تأثیر ارزش‌ها و ضدارزش‌هاست، سبک زندگی بر حوزه مشاغل مؤثر است و این چهار مؤلفه در لایه‌های به‌هم‌پیوسته، هر کدام زمینه‌ساز لایه بعدی خود هستند.

لک‌زایی در ادامه به شرح چگونگی انطباق شاخصه‌ها و ابعاد حکمرانی با تقسیم‌بندی‌ چهار‌گانه فارابی پرداخت و افزود: مؤلفه‌ ایده، همان سطح دوم بیان‌شده از سوی فارابی در حوزه فضایل فکری و سیستم نیز نمایانگر سطح سوم یا فضایل خلقی است که در مؤلفه سیستم، انواع نظامات همچون خانواده، سیاست، فرهنگ و... وجود داشته و همواره با یکدیگر مرتبط هستند.

وی با بیان اینکه مدیریت سیستم‌های وسیع و پیچیده به حکمرانی میدانی نیاز دارد و نمی‌توان آن را با شیوه‌های کتابخانه‌ای حل و فصل کرد و به پیش برد، گفت: ذی‌نفعان و ذی‌نقشان در سیستم‌های کلان همواره باید با هم به گفت‌وگو و تعامل بنشینند و مسائل حکمرانی را با حضور میدانی و مشارکت حل کنند.