کد خبر: ۴۲۴۵۴۵۶

تاریخ: ۱۰ آبان ۱۴۰۳ - ۱۵:۲۶

یادی از اولین شهید محراب

آیت‌الله قاضی طباطبایی؛ ستاره‌ای درخشان در آسمان انقلاب اسلامی

زندگی آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی، اولین شهید محراب، با تعهد به علم‌آموزی، حمایت از مستضعفین و تواضع و فروتنی، الگویی بی‌نظیر برای جوانان است و شهادت ایشان ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه اسلامی بود.

آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی، اولین شهید محراب و از برجسته‌ترین علمای شیعه بود که با فعالیت‌های اجتماعی و انقلابی‌اش نقشی بی‌بدیل در تاریخ معاصر ایران ایفا کرد و شهادتش، ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه اسلامی بود. نوشتار پیش‌رو به بررسی زندگی، آثار و نقش سیاسی و اجتماعی این عالم دینی و واکنش مردم به شهادت ایشان می‌پردازد.

آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی در سال ۱۲۹۳ هجری شمسی در تبریز به دنیا آمد و از همان کودکی به علم و دانش علاقه نشان داد. ایشان پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی به حوزه علمیه نجف رفت و در آنجا تحت تعلیمات استادانی همچون آیت‌الله خوئی و آیت‌الله حکیم قرار گرفت. آیت‌الله قاضی طباطبایی با تلاش و جدیت به یکی از برجسته‌ترین علمای دوران خود تبدیل شد.

آثار و تألیفات

آیت‌الله قاضی طباطبایی نویسنده‌ای پرکار بود و آثار علمی و دینی بسیاری از خود به جا گذاشت. از مهم‌ترین آثار ایشان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ـ تحقیقی در علم اصول: این کتاب به بررسی و تحلیل اصول فقهی می‌پردازد و یکی از منابع معتبر در این زمینه به شمار می‌رود.

ـ تفسیر قرآن: آیت‌الله قاضی طباطبایی تفسیر جامعی از قرآن کریم ارائه داده است که یکی از منابع معتبر تفسیری شناخته می‌شود.

ـ رساله‌ای در فقه: این کتاب به بررسی مسائل گوناگون فقهی می‌پردازد و یک منبع آموزشی و علمی محسوب می‌شود.

جایگاه سیاسی و اجتماعی

آیت‌الله قاضی طباطبایی نه تنها عالمی دینی بود، بلکه نقش مهمی نیز در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی ایفا کرد. ایشان به مسائل اجتماعی و سیاسی زمان خود می‌پرداخت و تلاش می‌کرد تا از طریق تعلیمات اسلامی راه‌حل‌هایی برای مشکلات جامعه ارائه دهد. آیت‌الله قاضی طباطبایی یکی از رهبران مؤثر در انقلاب اسلامی ایران بود و نقشی کلیدی در هدایت و رهبری مردم در این دوران ایفا کرد.

بسیاری از علمای معاصر از آثار و اندیشه‌های ایشان بهره‌مند شده و آیت‌الله قاضی طباطبایی را یکی از بزرگترین اندیشمندان دینی قرن بیستم می‌شناسند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آیت‌الله قاضی طباطبایی، توجه به عدالت اجتماعی و حمایت از مستضعفین بود. ایشان همواره به دنبال راه‌حل‌هایی برای رفع فقر و تبعیض‌های اجتماعی بود و در این راستا به تشکیل و تقویت نهادهای اجتماعی و خیریه پرداخت. آیت‌الله قاضی طباطبایی بر این باور بود که اسلام دینی است که به عدالت اجتماعی اهمیت زیادی می‌دهد و باید تلاش کرد تا این عدالت در جامعه تحقق یابد.

در دوران انقلاب اسلامی، آیت‌الله قاضی طباطبایی نقش مهمی در سازماندهی و هدایت مردم ایفا کرد. ایشان در مقام نماینده امام خمینی(ره) در تبریز، همواره در کنار مردم بود و با سخنرانی‌ها و پیام‌های خود، روحیه و انگیزه آنان را تقویت می‌کرد. این فعالیت‌های اجتماعی و انقلابی، نه تنها به تقویت مقاومت مردم در برابر رژیم پهلوی کمک کرد، بلکه الگویی برای دیگر علما و رهبران اسلامی نیز محسوب می‌شد.

درس‌های زندگی آیت‌الله قاضی طباطبایی برای جوانان

در کوچه‌باغ‌های تاریخ، همواره انسان‌هایی قدم زده‌اند که با درخششی همچون ستاره‌های نورانی، راهنمای دیگران بوده‌اند. آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی یکی از این گوهرهای نایاب بود که زندگی‌اش با درس‌هایی پرارزش برای جوانان آمیخته شد.

عشق به علم و دانش: یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین ویژگی‌های آیت‌الله قاضی طباطبایی، عشق بی‌پایان ایشان به علم و دانش بود. آیت‌الله قاضی طباطبایی از همان کودکی به تحصیل علاقه‌مند بود و شب‌ها تا دیرهنگام به مطالعه می‌پرداخت. این عشق و شوق به یادگیری، ایشان را به یکی از برجسته‌ترین علمای زمان خود تبدیل کرد.

یکی از دوستان نزدیک آیت‌الله قاضی طباطبایی نقل می‌کند که در دوران جوانی، ایشان به‌دلیل علاقه شدید به تحصیل و علم‌آموزی، همیشه شب‌ها تا دیرهنگام به مطالعه و تحقیق می‌پرداخت. یک شب که همه اهل خانه خواب بودند، ناگهان صدای قدم‌های آیت‌الله به گوش رسید. وقتی یکی از اعضای خانواده بیدار شد و از ایشان پرسید که چرا بیدار است، این عالم با لبخند جواب داد: «وقتی همه خوابند، بهترین زمان برای یادگیری است. این ساعت‌هاست که آدمی می‌تواند بدون هیچ مزاحمتی به علم و دانش دست یابد.»

احترام به والدین: آیت‌الله قاضی طباطبایی همواره به والدین خود احترام می‌گذاشت و سخنان آنان را با نهایت ادب و احترام می‌پذیرفت. این احترام به والدین، نشان‌دهنده عمق ایمان و تعهد ایشان به ارزش‌های اخلاقی و دینی بود.

حمایت از دیگران: یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته آیت‌الله قاضی طباطبایی، حمایت از دیگران و به‌ویژه طلاب جوان بود. ایشان همواره با کمال صبر و حوصله به مشکلات و نیازهای دیگران گوش می‌داد و با تمامی توان به آنان کمک می‌کرد.

یکی از طلاب جوان حوزه علمیه نجف نقل می‌کند که آیت‌الله قاضی طباطبایی همیشه به طلاب جوان توجه ویژه‌ای داشت و هرگاه یکی از طلاب با مشکلی مواجه می‌شد، با کمال صبر و حوصله به او کمک می‌کرد. یک بار که یکی از طلاب جوان دچار مشکل مالی شده بود و نمی‌توانست هزینه‌های تحصیل خود را تأمین کند، آیت‌الله با شنیدن این موضوع، بدون هیچ درنگی هزینه‌های تحصیل آن طلبه را پرداخت کرد و به او گفت: «نگران نباش، تو باید به تحصیل ادامه دهی و من در این راه همراهت هستم.»

تواضع و فروتنی: با وجود مقام و منزلت والایی که آیت‌الله قاضی طباطبایی داشت، همیشه با تواضع و فروتنی با مردم رفتار می‌کرد. ایشان همواره خود را خدمتگزار مردم می‌دانست و هیچ‌گاه از موقعیت خود برای تحمیل قدرت و نفوذ استفاده نمی‌کرد.

یکی از نزدیکان ایشان نقل می‌کند یک بار که آیت‌الله در بازار تبریز قدم می‌زد، یکی از کاسبان بازار با دیدن ایشان به احترام ایستاد و تعظیم کرد. آیت‌الله با لبخند به او گفت: «برادر، ما همه خدمتگزاریم. من هم یکی از شما هستم و نیازی به این‌همه احترام نیست.»

زندگی آیت‌الله قاضی طباطبایی، همچون کتابی است پر از درس‌ها و حکمت‌های زندگی که می‌تواند الهام‌بخش و راهنمای جوانان در مسیر رشد و تعالی باشد. جوانان با نگاهی به این زندگی پرارزش می‌توانند راه‌های موفقیت و سعادت را بیابند و با تلاش و پشتکار، آینده‌ای روشن و پرامید برای خود و جامعه‌شان بسازند.

شهادت

آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی در روز دهم آبان سال ۱۳۵۸ هجری شمسی، به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی و دینی خود از سوی عوامل رژیم پهلوی به شهادت رسید. شهادت ایشان در ماه محرم و در محراب نماز جمعه تبریز رخ داد. این حادثه، یکی از بزرگترین مصیبت‌های جامعه اسلامی بود و رویدادی مهم در تاریخ معاصر ایران به‌شمار می‌آید.

واکنش مردم تبریز

شهادت آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی، یکی از بزرگترین علمای شیعه و اولین شهید محراب، واکنش‌های گسترده‌ای در میان مردم تبریز و جامعه اسلامی به دنبال داشت.

مردم این شهر که همواره به آیت‌الله قاضی طباطبایی همچون رهبری دینی و سیاسی احترام می‌گذاشتند، با شنیدن خبر شهادت ایشان به خیابان‌ها آمدند و با برپایی مراسم‌ سوگواری، عشق و ارادت خود را به این عالم بزرگوار نشان دادند. خیابان‌های تبریز مملو از جمعیت عزاداری بود که با چشمانی اشکبار و دل‌هایی پر از غم و اندوه، به یاد آیت‌الله قاضی طباطبایی سوگواری می‌کردند.

مراسم تشییع پیکر ایشان با حضور هزاران نفر از مردم تبریز و علمای برجسته برگزار شد. مردم با سردادن شعارهای انقلابی و اسلامی، عشق و ارادت خود را به آیت‌الله قاضی طباطبایی ابراز کردند و با حضور در این مراسم، به دشمنان اسلام و انقلاب نشان دادند که شهادت این عالم بزرگوار، نه تنها آن‌ها را تضعیف نمی‌کند، بلکه عزم و اراده آنان را برای ادامه راه انقلاب اسلامی مستحکم‌تر می‌سازد.

در طول مراسم تشییع، بسیاری از علمای برجسته و شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی نیز حضور داشتند و با ایراد سخنرانی‌هایی، از مقام و منزلت آیت‌الله قاضی طباطبایی تجلیل کردند.

شهادت آیت‌الله قاضی طباطبایی، نه تنها در تبریز، بلکه در سراسر ایران و جهان اسلام واکنش‌های گسترده‌ای به دنبال داشت. بسیاری از علما و شخصیت‌های برجسته اسلامی با ارسال پیام‌های تسلیت و ایراد سخنرانی‌، از مقام و منزلت این عالم بزرگوار تجلیل و شهادت ایشان را ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه اسلامی توصیف کردند.

زهراسادات محمدی