کد خبر: ۴۲۹۷۱۷۵

تاریخ: ۰۸ مرداد ۱۴۰۴ - ۱۲:۳۰

خواص کاربردی سوره‌های قرآن/ ۱۵

سوره توحید؛ نوری به وسعت یک‌سوم قرآن + فیلم

سوره توحید با چهار آیه، جایگاهی کم‌نظیر در میان آیات قرآن دارد؛ سوره‌ای که به فرموده پیامبر(ص) «نور قرآن» و به گفته امام باقر(ع) برابر با یک‌سوم قرآن است.

اگر روزی از شما بپرسند که کدام آیه یا سوره قرآن با کمترین واژه‌ها، بیشترین معنا را در دل خود جای داده است، بی‌درنگ باید گفت: سوره توحید؛ همان سوره‌ای که کودک و کهنسال، مؤمن و حتی بسیاری از غیرمسلمانان با آن آشنا هستند: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ... .» چه رازی در این چهار آیه نهفته است که امام باقر(ع) آن را معادل یک‌سوم قرآن می‌داند؟ چه سرّی در آن هست که پیامبر اسلام(ص) آن را «نور قرآن» می‌نامد و اهل‌ بیت(ع) آن را نه فقط برای عبادت، بلکه برای درمان، امنیت، برکت و سلامت عرفانی توصیه می‌کنند؟ در ادامه نگاهی دقیق و روایت‌گرانه به این سوره کوتاه، اما ژرف می‌اندازیم تا دریابیم چگونه «قل هو الله احد» نه‌تنها بیانگر توحید نظری، که تجلی‌گاه توحید عملی در زندگی انسان مؤمن است.

سوره‌ای برای معرفت، شفا و برکت

سوره مبارک «قل هو الله احد» که با نام‌های «توحید» و «اخلاص» نیز شناخته می‌شود، صدودوازدهمین سوره قرآن کریم است. این سوره مکی فقط چهار آیه دارد؛ اما مفاهیمی عمیق از توحید، یگانگی خداوند و خالص‌سازی ایمان را در خود جای داده است.

در منابع اسلامی، افزون بر دو نام رایج، ۱۹ نام دیگر نیز برای این سوره ذکر شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به «صمد»، «نور»، «اساس»، «تفرید»، «ولایت» و «جمال» اشاره کرد. این تنوع در نام‌گذاری‌ها نشانگر جایگاه والای این سوره در میراث دینی مسلمانان است.

جایگاه سوره توحید در کلام اهل بیت(ع)

در کلمات نورانی اهل بیت(ع)، فضیلت سوره توحید بارها و به شکل‌های گوناگون مورد تأکید قرار گرفته، چنانکه امام باقر(ع) می‌فرماید: «سوره توحید برابر با یک‌سوم قرآن است.» (الدعوات، ص ۲۱۸) در روایتی از امام رضا(ع) آمده است: «هر کس این سوره را بخواند و به آن ایمان داشته باشد، توحید را شناخته است.» (عیون اخبارالرضا، ج ۲، ص ۱۲۲)

رسول خدا(ص) فرموده: «این سوره را زیاد بخوانید؛ چراکه نور قرآن است.» (الدعوات، ص ۸۴) امام صادق(ع) نیز می‌فرماید: «کسی که در نمازهای پنج‌گانه‌اش این سوره را نخواند، به او گفته می‌شود تو از نمازگزاران نیستی.» (الکافی، ج ۲، ص ۴۵۵)

قرائت این سوره در زمان‌های گوناگون همچون پس از نمازهای واجب، هنگام خواب و در آغاز روز توصیه و اثرات روحی و جسمی بسیاری برای آن ذکر شده است.

آثار و برکات سوره توحید

شفادهندگی: امام باقر(ع) فرموده‌ است: «اگر سوره حمد و توحید شفا ندهند، چیزی دیگر شفا نخواهد داد؛ همه بیماری‌ها با این دو سوره درمان می‌شود.» (وسائل‌الشیعه، ج ۶، ص ۲۳۳)

درمان تب: در حدیثی از پیامبر(ص) آمده است: «هرکس محب حضرت فاطمه(س) و فرزندانش باشد و به تب مبتلا شود، سوره توحید را هزار بار بخواند و خدا را به حق فاطمه(س) قسم دهد، شفا می‌یابد.» (مکارم‌الاخلاق، ص ۳۶۶)

تسکین درد چشم: امام صادق(ع) می‌فرماید: «کسی که این سوره را بر چشم‌درد بخواند، به قدرت خداوند دردش آرام می‌گیرد.» (تفسیر البرهان، ج ۵، ص ۷۹۸)

درمان درد دندان: از امام باقر(ع) نقل شده است: «هنگام درد دندان، سوره حمد و توحید را قرائت کن، در حالی که دستت را بر محل درد گذاشته‌ای؛ سپس آیه ۸۸ سوره نمل را بخوان، درد آرام خواهد شد.» (طب‌الائمه، ص ۲۴)

ایجاد امنیت: خواندن این سوره در زمان‌های خاصی همچون هنگام سفر، خروج از خانه و پیش از خواب سبب ایجاد حس امنیت و آرامش در دل مؤمنان می‌شود.

رفع فقر و تنگدستی: امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود: «هر زمان وارد خانه می‌شوید، سوره توحید را بخوانید که این کار فقر را از میان می‌برد.» (الخصال، ص ۶۲۶)

افزایش برکت: قرائت سوره توحید تأثیر مستقیمی در ایجاد برکت در زندگی دارد. امام باقر(ع) فرموده‌ است: «هر کس یک بار سوره توحید را بخواند، بر او برکت نازل می‌شود. دو بار بخواند، خود و خانواده‌اش برکت می‌یابند. سه بار بخواند، بر خود، خانواده و همسایگانش برکت داده می‌شود.» (الکافی، ج ۲، ص ۶۱۹)

الگویی از سلوک عاشقانه با سوره توحید

در کتاب مجمع‌البیان از امام صادق(ع) نقل شده است: وقتی سعد بن معاذ از دنیا رفت، پیامبر اکرم(ص) بر او نماز خواند و فرمود: «۷٠ هزار فرشته نیز با من بر جنازه او نماز گزاردند.» از حضرت پرسیدند: «این همه فضیلت برای سعد از کجاست؟» فرمود: «زیرا در هر حال ـ نشسته، ایستاده، سواره و پیاده ـ بر خواندن سوره قل هو الله احد مداومت داشت.»

سوره، توحید گرچه فقط چهار آیه دارد، اما دریایی از معرفت، نور، شفا و برکت است. تأکید بی‌نظیر پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) بر قرائت و تدبر در این سوره، نشان می‌دهد که «قل هو الله احد» نه فقط سوره‌ای برای قرائت، که نسخه‌ای برای تربیت و تزکیه انسان در همه حالات زندگی است.

{$sepehr_media_3967402_400_300}

امیرحسین شاهی راوندی