کد خبر: ۴۳۱۹۹۳۸

تاریخ: ۰۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۳۸

یادداشت

مرحله دوم آتش‌بس غزه در هاله‌ای از ابهام

مرحله دوم آتش‌بس در غزه به‌دلیل تأکید حماس بر حفظ سلاحش در برابر اشغالگری‌های رژیم صهیونیستی و از طرفی، مخالفت این رژیم با سلاح مقاومت و سایر اختلافات بین طرف‌های درگیر، با چالش‌هایی روبه‌رو شده که دستیابی به آن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

پس از ارائه طرح صلح 20 ماده‌ای دونالد ترامپ برای آتش‌بس در غزه، این توافق در تاریخ 9 اکتبر امضا و یک روز پس از آن وارد مرحله اجرایی شد. هم‌اکنون تبادل اسرا، اعم از زنده و جان‌باخته بین حماس و رژیم صهیونیستی صورت گرفته و با وجود اتهامات دو طرف به یکدیگر، مبنی بر نقض آتش‌بس و حملات گاه‌‌وبی‌گاه رژیم صهیونی به غزه، کماکان آتش‌بس شکننده تداوم یافته است. اگرچه به‌طور قطع نمی‌توان درباره اتمام کامل مرحله نخست آتش‌بس در غزه سخن گفت، اما مذاکرات و اقدامات مربوط به این مرحله میان ایالات متحده آمریکا و طرف‌های میانجی، شامل قطر، مصر و ترکیه همچنان در جریان است.

یکی از مهم‌ترین مفاد توافقنامه صلح غزه، موضوع خلع سلاح حماس است، به‌طوری که مطابق این طرح، حماس و سایر گروه‌های مقاومت فلسطینی باید سلاح خود را کنار بگذارند و از طرفی، حماس از حکومت غزه نیز کنار گذاشته شود. با این حال، جنبش حماس با وجود قبول توافقنامه صلح، خلع سلاح را نمی‌پذیرد و با توجه به اشغالگری‌های رژیم صهیونیستی، مشروعیت‌داشتن سلاح خود را توجیه و خلع سلاح را به معنای از بین رفتن توان دفاعی و بعضاً بازدارندگی در قبال این رژیم تلقی می‌کند.

بنابراین، حماس اگرچه از تحویل سلاح خود به دولتی فلسطینی سخن گفته، اما خلع سلاح کامل را نمی‌پذیرد و همین امر، به اختلافات اساسی این جنبش با رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا منجر شده است؛ چنانکه هدف اصلی رژیم از تداوم آتش‌افروزی‌ها در غزه و موافقت با طرح صلح ترامپ، خلع سلاح و نابودی حماس بوده؛ اما از آنجایی که نه حماس زیر بار خلع سلاح کامل می‌رود و نه مقامات رژیم صهیونیستی توان نظامی حماس و حتی نقش سیاسی این گروه را در غزه می‌پذیرند، همین امر به‌ چالشی مهم و اساسی برای مرحله دوم آتش‌بس در غزه تبدیل شده است.

یکی دیگر از مفاد طرح صلح ترامپ، ایجاد ائتلافی به‌ نام شورای صلح با حضور کارشناسان بین‌المللی مانند تونی بلر، نخست‌وزیر اسبق انگلیس برای اداره موقت غزه است؛ اما این شرط با مخالفت بخشی از گروه‌های فلسطینی، به‌ویژه حماس مواجه شده، به‌طوری که این گروه اعلام کرده، هیچ‌گونه قیمومیت خارجی را بر غزه نمی‌پذیرد.

همچنین یکی از اهداف مهم ترامپ از توافقنامه صلح غزه، گسترش پیمان ابراهیم و الحاق کشورهای اسلامی بیشتری به آن از جمله عربستان است؛ با این حال می‌بینیم که با وجود نزدیکی ریاض به واشنگتن، مقامات سعودی هرگونه عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی را به تعیین مسیری روشن برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی منوط کرده‌اند؛ مسئله‌ای که مقامات رژیم صهیونیستی و در رأس آن‌ها، نتانیاهو از آن اکراه زیادی دارند و به‌شدت آن را رد می‌کنند. از طرف دیگر، در طرح  صلح ترامپ نیز سرنوشت سیاسی مردم فلسطین در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

ابعاد چالش‌های مرحله دوم آتش‌بس

مهم‌ترین نکته‌ای که درباره مرحله دوم آتش‌بس در غزه و طرح صلح ترامپ باید به آن پرداخت، این است که اگرچه یکی از اهداف این طرح، ایجاد آتش‌بس و پایان‌دادن به بحران انسانی در غزه به‌شمار می‌رود، با این حال وزارت بهداشت غزه اعلام کرده، از زمان اجرای توافق آتش‌بس تاکنون، ۳۵۰ تن شهید و نزدیک به یک هزار تن دیگر زخمی شده‌اند و از طرف دیگر، همان‌طور که اشاره شد، نقض گاه و بی‌گاه آتش‌بس از سوی ارتش رژیم صهیونیستی ادامه دارد که این امر نشان‌دهنده بی‌رغبت‌بودن مقامات این رژیم به حفظ آتش‌بس پایدار و انجام حملات به بخشی از مناطق غزه است.

علاوه بر این، نظرسنجی‌های تازه در رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد که در صورت برگزاری انتخابات زودهنگام، احزاب مخالف نتانیاهو قادر به تشکیل کابینه خواهند بود؛ اما نتانیاهو هنوز گزینه ترجیحی بخش بزرگی از رأی‌دهندگان برای پست نخست‌وزیری محسوب می‌شود. به این ترتیب، اگرچه وی هنوز شانس باقی‌ماندن در عرصه قدرت سیاسی را دارد، اما برای تضمین حیات سیاسی خود و همچنین به تعویق انداختن پروسه قضایی‌اش، در تلاش برای دستیابی به دستاوردهای جدید در راستای گسترش حملات به جبهه‌های دیگر مانند لبنان و سوریه یا حتی حملات مجدد به ایران است.

این اقدامات ممکن است به نقض آتش‌بس در غزه به بهانه نپذیرفتن خلع سلاح از سوی حماس یا به‌زعم نتانیاهو، نابودی حماس منجر شود تا او بتواند حملات مجدد به غزه را از سر بگیرد. در این راستا، نتانیاهو ضمن تعلیق محاکمه قضایی‌اش، به‌دنبال جلب حمایت افکار عمومی رژیم صهیونیستی و تقویت موقعیت حزبش در انتخابات سال ۲۰۲۶ است؛ این وضعیت می‌تواند به چالشی اساسی برای مرحله دوم آتش‌بس در غزه تبدیل شود.

روی هم رفته، مرحله دوم آتش‌بس به‌دلیل تأکید حماس بر حفظ سلاحش در برابر اشغالگری‌های رژیم صهیونیستی و از طرفی، مخالفت این رژیم با سلاح مقاومت و سایر اختلافات بین طرف‌های درگیر، با چالش‌هایی روبه‌رو شده که دستیابی به آن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.